Grenzen stellen; wat levert het je op?
Veel professionals weten eigenlijk heel goed wanneer hun grens bereikt is. Maar grenzen stellen is spannend en daarom zeggen ze toch ‘ja’, waar ze eigenlijk ‘nee’ wilden zeggen.
Niet omdat ze geen ruggengraat hebben. Maar omdat er iets anders meespeelt: een gevoel van verantwoordelijkheid, loyaliteit of onzekerheid, conflicten willen vermijden of simpelweg de wens om het werk heel goed te doen.
—————————— Lees ook: ———————————
Werkstress voorkomen of verminderen; inzichten en concrete tips
——————————————————————————
In mijn praktijk zie ik het regelmatig. Mensen die hard werken, betrokken zijn en langzaam merken dat hun werk meer energie gaat kosten dan het oplevert. Niet ineens, maar stap voor stap raken ze vermoeider en gefrustreerder.
Wanneer betrokkenheid omslaat in overbelasting
Het begint zelden groot. Een extra project. Nog even doorwerken, dan is die klus ook maar af. Of een verzoek om ‘even’ iets tussendoor te doen.
Neem de beleidsadviseur die steeds meer opdrachten krijgt. Of de medewerker die al jaren structureel veel overwerkt omdat de doelstellingen maar blijven groeien.
Aan de buitenkant lijken ze succesvol. Van binnen groeit vermoeidheid, frustratie of machteloosheid. Wat zij vaak delen, is een gevoel van: “Ik weet dat het zo niet langer gaat, maar ik durf het gesprek niet aan.”
Grenzen stellen gaat daarom zelden alleen over communicatie of over werkdruk. Het gaat over keuzes maken in hoe je wilt werken en over wat je denkt te kunnen verliezen.
Waarom grenzen stellen zo lastig is
Grenzen raken bijna altijd aan iets fundamenteels:
- zekerheid van inkomen
- loyaliteit aan collega’s of klanten
- behoefte aan waardering
- angst voor conflict of afwijzing
- een te hoge meetlat
Daardoor voelt niets doen en gewoon op de oude voet doorgaan veiliger dan iets veranderen in je gedrag, zoals het gesprek aangaan, eerder ‘nee’ zeggen of eens een keer op tijd stoppen met je werk.
Maar ook doorgaan op de oude voet is een keuze met gevolgen voor je energie, je motivatie en soms ook je gezondheid.
De eerste stap: niet beginnen met praten, maar met helderheid
Effectief grenzen stellen begint meestal niet in het gesprek met de ander, maar in het gesprek met jezelf.
Drie vragen helpen daarbij:
#1. Wat kost mij nu teveel energie?
Kijk niet alleen naar uren, maar ook naar mentale belasting.
#2. Wat wil ik wel blijven bijdragen?
Grenzen gaan niet over minder betrokken zijn, maar over duurzaam inzetbaar blijven.
#3. Waar ligt voor mij de balans?
Wanneer voelt werk nog gezond en wanneer niet meer?
Veel mensen slaan deze stap over en gaan direct het gesprek aan. Dan ontstaat discussie over details, terwijl het echte punt nog niet helder is.
Grenzen stellen; accepteer dat het spannend is
Bijna iedereen denkt automatisch aan het worst-case scenario: verlies van een project, een lastige reactie of spanning in de samenwerking.
—————————— Lees ook: ———————————
Te druk in je hoofd? Hoe doorbreek je de waan van de dag?
——————————————————————————
Opvallend genoeg gebeurt er vaak iets anders wanneer iemand rustig en duidelijk zijn grens aangeeft: er ontstaat juist meer respect en duidelijkheid. Hoe je je grenzen aangeeft, speelt hierin een belangrijke rol.
En als een samenwerking alleen blijft bestaan zolang jij over je grens gaat, zegt dat ook iets.
Grenzen stellen is geen confrontatie, maar afstemming
Professioneel grenzen aangeven betekent niet hard worden of jezelf verdedigen.
—————————— Lees ook: ———————————
Vind je assertief zijn soms lastig? inzichten en concrete tips
——————————————————————————
Het betekent:
* benoemen wat je wel wilt blijven bijdragen
* duidelijk maken wat daarvoor nodig is
* en samen zoeken naar werkbare afspraken.
Juist leidinggevenden hebben vaak behoefte aan deze duidelijkheid en ook je collega’s, je opdrachtgevers of een HR-afdeling. Onduidelijkheid over grenzen leidt namelijk vaak tot uitval, irritatie of stille demotivatie.
Wat ik vaak zie in teams
Wanneer meerdere mensen moeite hebben met grenzen, ligt de oorzaak vaak niet alleen bij de individuen. Vaak spelen ook de teamcultuur en onuitgesproken regels en normen mee, zoals:
* “druk zijn” wordt beloond
* ‘nee zeggen’ voelt als onvoldoende betrokken
* doelen groeien sneller dan capaciteit
Het gesprek over grenzen wordt dan ineens een gesprek over samenwerking en leiderschap.
Bewust kiezen geeft rust
Grenzen stellen betekent uiteindelijk kiezen.
Kies je ervoor niets te veranderen, want dat voelt veilig, dan kies je ook voor de huidige belasting en situatie.
Kies je ervoor het gesprek aan te gaan, dan vraagt dat weliswaar moed, maar kies je wel voor beweging. Hoe spannend dat misschien ook is, het brengt vaak ruimte, duidelijkheid en energie terug.
Wat mensen me achteraf vaak zeggen is niet:
“Ik had dit eerder moeten durven.” maar: “Het viel minder zwaar uit dan ik dacht.”
Succes!
Denk je dat iemand anders baat heeft bij deze column over het leegmaken van een te vol hoofd voor meer rust en zelfvertrouwen? Dan zou ik het fijn vinden als je de link doorstuurt.
Herken je dit?
Misschien merk je dat je werk steeds meer energie vraagt dan geeft. Of dat gesprekken over verwachtingen en grenzen lastig blijven.
Dan kan het helpend zijn om hier samen naar te kijken. Je bent van harte welkom om gratis en vrijblijvend kennis te maken voor een persoonlijk coachingstraject om te onderzoeken wat voor jou werkt.
Was deze column interessant voor je?
Meld je dan ook aan en ontvang regelmatig gratis praktische tips en inspiratie over persoonlijke ontwikkeling en professionele groei naar meer plezier, zelfvertrouwen en succes in het werk.
Al meer dan 4.500 lezers gingen je voor!
Je ontvangt geen 'spam'. Je kunt je op ieder moment afmelden en je e-mailadres wordt niet aan derden gegeven.
