Een slechte werksfeer: hoe ontstaat die en wat kun jij doen?
Een slechte werksfeer merk je vaak eerder dan dat je hem kunt uitleggen. Overleggen voelen stroever, kleine irritaties blijven liggen en samenwerken kost ongemerkt meer energie. Misschien ga je je collega’s wat vaker uit de weg, of merk je dat gesprekken korter worden dan vroeger. Mensen die gevoelig zijn voor spanning, lopen de hele dag op hun tenen.
De meeste mensen denken dan al snel: ‘zo is het nu eenmaal in dit team’. Toch ontstaat een slechte werksfeer zelden door één gebeurtenis. Veel vaker sluipen kleine veranderingen in gedrag en communicatie er langzaam in. Onduidelijke verwachtingen, gesprekken die niet gevoerd worden of afnemend vertrouwen zorgen ervoor dat werkplezier stap voor stap verdwijnt.
Het goede nieuws is dat diezelfde dagelijkse patronen ook weer kunnen veranderen. Juist in hoe mensen met elkaar communiceren en samenwerken ligt vaak de sleutel tot verbetering.
Hoe ontstaat een slechte werksfeer
Een werksfeer verandert meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak gaat het geleidelijk. Gesprekken worden korter, irritaties blijven liggen en samenwerken kost ongemerkt meer energie. Mensen doen hun werk nog wel, maar het plezier neemt af.
—————————— Lees ook: ———————————
Negatieve patronen in een team; wanneer samenwerking vastloopt
——————————————————————————
Het goede nieuws is dat de werksfeer verbeterd kan worden. Het ontstaat uit dagelijkse patronen in gedrag en communicatie. En precies daar ligt ook de mogelijkheid om iets te veranderen.
Wat ik vaak zie in teams
In gesprekken met teams en leidinggevenden hoor ik zelden dat de werksfeer ineens omsloeg. Veel vaker vertellen mensen dat het langzaam veranderde. Overleggen werden korter, kleine irritaties bleven liggen en collega’s gingen elkaar ongemerkt wat meer vermijden. Niemand bedoelde het zo, maar ondertussen nam het onderlinge vertrouwen af.
Opvallend is dat teams dit vaak pas herkennen wanneer samenwerken energie begint te kosten in plaats van op te leveren. Juist dan wordt zichtbaar hoe bepalend dagelijkse communicatie en kleine gedragingen zijn voor de sfeer op het werk.
Werksfeer is geen gevoel, maar een patroon
We spreken vaak over “de sfeer” alsof het iets ongrijpbaars is. In werkelijkheid ontstaat werksfeer uit hoe mensen met elkaar omgaan:
- hoe duidelijk of onduidelijk onderlinge verwachtingen zijn
- de mate van werkdruk
- onduidelijke veranderingen in het werk
- hoe veilig het is om iets uit te spreken
- hoe collega’s reageren wanneer het spannend wordt
- en hoeveel ruimte er is voor echte samenwerking
Wanneer deze patronen onder druk komen te staan, merk je dat snel. Mensen trekken zich terug, overleg wordt voorzichtiger of juist scherper en misverstanden nemen toe.
Herken je één of meerdere patronen?
Zes patronen die een slechte werksfeer veroorzaken en wat je eraan kunt doen
Ik zie zes patronen vaak terug in teams waar de werksfeer verslechtert en waar tegelijkertijd verandering mogelijk is.
Patroon 1: Betrouwbaarheid vormt de basis van vertrouwen
Een goede werksfeer begint verrassend vaak bij iets eenvoudigs: doen wat je zegt.
Afspraken nakomen, terugkoppelen en duidelijk zijn over wat wel en niet lukt geeft rust in samenwerking.
Wanneer dat ontbreekt, ontstaan irritaties die zelden direct worden uitgesproken, maar wel blijven hangen.
Wat helpt: verwachtingen expliciet maken en tijdig aangeven wanneer iets niet haalbaar is.
Patroon 2: Onduidelijke communicatie vergroot onderlinge irritatie en spanning
Veel spanningen ontstaan niet door grote conflicten, maar door onuitgesproken verwachtingen. Mensen vullen voor elkaar in wat bedoeld wordt of vermijden een lastig gesprek.
Daardoor groeit afstand, terwijl de bedoeling vaak helemaal niet negatief was.
Wat helpt: duidelijk zijn over wat je nodig hebt, vragen stellen in plaats van aannemen en irritaties vroeg bespreken vanuit een open gelijkwaardige houding, voordat ze zich opstapelen.
Patroon 3: Werkrelaties krijgen te weinig aandacht
Samenwerken lijkt vanzelfsprekend, maar vraagt onderhoud. Onder werkdruk verdwijnen informele gesprekken vaak als eerste, terwijl juist die momenten zorgen voor onderling begrip en vertrouwen.
Met sommige collega’s gaat contact vanzelf, met anderen kost het meer moeite. Juist daar ligt winst.
—————————— Lees ook: ———————————
Respectvol en constructief communiceren met je collega’s voor een beter contact
——————————————————————————
Wat helpt: bewust investeren in een goed onderling contact, nieuwsgierig blijven naar elkaar en elkaar regelmatig opzoeken in plaats van alleen via mail, beeldbellen, korte berichtjes of overleg.
Patroon 4: Vermijden maakt problemen groter
In teams met een minder goede werksfeer zie je vaak indirect gedrag: roddelen, frustraties delen met anderen of elkaar ontwijken. Dat voelt op korte termijn veiliger, maar vergroot het probleem.
Echte verbetering begint meestal wanneer mensen rechtstreeks met elkaar dingen bespreken.
Wat helpt: aannames checken, respectvol feedback geven en gesprekken voeren vanuit eigen ervaring in plaats van verwijt.
Patroon 5: Hulp vragen en geven versterkt samenwerking
Sommige professionals vinden hulp vragen lastig. Ze willen zelfstandig zijn of anderen niet belasten. Toch ontstaat juist door wederzijdse ondersteuning meer verbinding in teams.
Samenwerken betekent ook dat je elkaar nodig mag hebben.
Wat helpt: hulp aanbieden zonder over je grenzen te gaan en zelf tijdig aan de bel trekken.
Patroon 6: Leiderschap bepaalt de ruimte voor openheid
Hoewel iedereen invloed heeft op werksfeer, speelt de leidinggevende een belangrijke rol. Teams kijken naar wat normaal is: mogen lastige onderwerpen besproken worden? Is er ruimte voor verschil van mening?
—————————— Lees ook: ———————————
Leiderschapsontwikkeling; zo groei je in je rol met impact en rust
——————————————————————————
Leidinggevenden hoeven niet alle problemen op te lossen, maar maken wel het verschil door voorbeeldgedrag te tonen en door gesprekken mogelijk te maken.
Van een slechte werksfeer naar een goede werksfeer; kleine veranderingen
Werksfeer verandert zelden door één grote interventie. Meestal begint het bij kleine veranderingen voor groot effect: iemand die iets eerder uitspreekt, een leidinggevende die echt luistert, een collega die een aanname checkt in plaats van zich terug te trekken.
Dat soort gedrag werkt vaak aanstekelijk. Kleine veranderingen in de dagelijkse communicatie kunnen de onderlinge samenwerking verrassend snel verbeteren.
Veel succes!
Denk je dat iemand anders baat heeft bij deze column over het leegmaken van een te vol hoofd voor meer rust en zelfvertrouwen? Dan zou ik het fijn vinden als je de link doorstuurt.
Tot slot over het verbeteren van de onderlinge relatie en samenwerking
Merk je dat dezelfde patronen blijven terugkomen en gesprekken weinig veranderen?
Dan kan het helpen om samen te onderzoeken wat er onder de oppervlakte speelt. Teambegeleiding of één op één coaching voor leidinggevenden of professionals maakt zichtbaar wat teams zelf vaak wel voelen, maar moeilijk onder woorden krijgen en helpt samenwerking weer in beweging te brengen.
Was deze column interessant voor je?
Meld je dan ook aan en ontvang regelmatig gratis praktische tips en inspiratie over persoonlijke ontwikkeling en professionele groei naar meer plezier, zelfvertrouwen en succes in het werk.
Al meer dan 4.500 lezers gingen je voor!
Je ontvangt geen 'spam'. Je kunt je op ieder moment afmelden en je e-mailadres wordt niet aan derden gegeven.
